SYSTEMISCH WERK 

Een systemische opstelling is een ruimtelijke weergave van een systeem (een familie, organisatie, team, werk, project etc.), vertegenwoordigd door ‘representanten’ (stand-in’s van personen en elementen in de opstelling). Verstoringen in het systeem kunnen een diepgaande invloed hebben op het functioneren van het systeem en haar individuele leden. Door de representanten in de ruimte te plaatsen en te bevragen, krijgen we op beeldende wijze inzicht in dieperliggende vraagstukken en in het thema van de vraag die op dat moment speelt. 

Een organisatie is de verzameling verhalen die het over zichzelf vertelt. De verhalen leren ons welk gedrag ons zal helpen om beloond te worden, invloed te hebben en gerespecteerd te worden. Dit gedrag is de cultuur.  

- Judah Pollack

Ontstaan

De Duitse therapeuten Bert Hellinger en Gunthard Weber ontwikkelden een doeltreffende methode die familie- en organisatiecontext op beeldende en vaak ook op indringende wijze in kaart brengt. 

De afgelopen twintig jaar is de methode verder ontwikkeld en worden opstellingen ingezet bij vraagstukken op het gebied van persoonlijke ontwikkeling, gezondheid, werk, loopbaan- en carrièreontwikkeling etc. Organisaties maken steeds vaker gebruik van opstellingen.


Organisatieopstellingen

Organisatieopstellingen is bedoeld om een duurzaam proces van leren en vernieuwen te ondersteunen met als doel systemen (organisaties) beter in staat te stellen om te overleven, te bloeien en hun efficiëntie te vergroten. 

Naast een unieke mogelijkheid om inzichten over systemen te krijgen, is het ook een krachtige, oplossingsgerichte werkvorm om processen te verbeteren. Het geeft diepgaand inzicht in het optimaliseren van samenwerkingen, in het betreden van nieuwe paden  en geeft inzicht in patronen die letterlijk ondenkbaar zijn voor de bewuste geest.


Organisatieopstellingen brengt organisatiecontext op heldere wijze 3D in beeld. Het is een meerlagige benadering voor het katalyseren van verandering, transformatie en innovatie in organisaties. 

Door een plattegrond van het hele 'systeem' te maken, kan de onzichtbare dynamiek, van wat op het eerste gezicht onopvallende of bijzondere situaties lijken, effectief worden onthuld en worden geïntegreerd binnen bestaande leiderschap-, management- en consultancy-praktijken.


Ik gebruik deze werkvorm bij het ontwerpen en verfijnen van interventies op het gebied van leiderschap, consultancy en coaching om leiderschaps- en organisatorische vraagstukken te onderzoeken, zoals:


Hoe gaat een opstelling in z’n werk?

Een groep deelnemers vormt met elkaar een creatief krachtenveld. Eén van de deelnemers brengt een onderzoeksvraag in. Deze vraag wordt gespecificeerd om de aard van de vraagstelling of kwestie vast te stellen en om een onderzoeksrichting te bepalen.

Een aantal deelnemers wordt vervolgens door de vraagsteller in de ruimte opgesteld. Deze opgestelde deelnemers representeren personen of elementen van de vraag. 

We kunnen al veel informatie aflezen aan hoe de representanten staan opgesteld in de ruimte en hoe ze zich tot elkaar verhouden, door afstand en blikrichting.

Dan nodigt de begeleider de representanten uit om zich uit te spreken over hun waarnemingen en ervaringen. We krijgen meerinzicht in het vraagstuk en onderliggende thema’s van de vraagsteller. De begeleider bevraagt elke representant. Zo wordt het onderliggende krachtenveld blootgelegd met informatie voor de vraagsteller en het thema dat speelt.

In samenspraak met de vraagsteller worden hierna de onderlinge relaties en motieven besproken en veranderingen in de opstelling uitgeprobeerd.


Een-op-een opstellingen

In een één-op-één - of een ‘tafelopstelling’ worden de verschillende personen en elementen uit het systeem voorgesteld door plaatsankers of sjablonen. Begeleider en deelnemer (en eventueel één of een aantal aanwezige personen) nemen als representant plaats op deze verschillende sjablonen, waardoor deze als personen, personages of elementen tot leven komen. Zo wordt voelbaar wat er speelt. Het verloop is verder vrijwel gelijk als een opstelling met een groep mensen. Soms wordt aan een tafel gewerkt. De plaatsankers zijn dan bijvoorbeeld: blokken, poppetjes, post-it's etc.

Coaching

KARAKTEROPSTELLINGEN

Voor creatieve en artistieke doeleinden 

Ik begeleid bedrijven, bureaus en gezelschappen met opstellingen om de systemische achtergrond, cultuur en context van de organisatie beter te begrijpen. Met Karakteropstellingen zoomen we in op de verhalen van de organisatie en die medewerkers bij zich dragen. Achter hun verhalen schuilen hun verlangens, onderliggende motieven, hun persoonlijke historie, creativiteit, ideeën, wensen, talent en mogelijkheden. In situaties waar we direct werken met verhalen, kunnen we gebruikmaken van Karakteropstellingen.



Opstellingen met verhalen 

Vanuit mijn theaterachtergrond en na een aantal persoonlijke theaterprojecten ontstond in 2015 bij mij het idee voor een combinatie van Systemisch Opstellingen met theater. Als eerste in Nederland combineer ik de kracht van systemisch werk met de magie en dynamiek van spel, theater en verhalen in een nieuwe werkvorm Karakteropstellingen

Waar bij de oorspronkelijke opstellingenmethode de nadruk ligt op het oplossen van conflicten, of om inzicht krijgen in problemen, richten we ons bij Karakteropstellingen op onderzoek in een narratieve, creatieve of artistieke context: onderzoeken van verhalen en personages. 

Sinds een aantal jaren begeleid ik theaterprofessionals, scenaristen, filmmakers en andere creatieve en artistieke professionals in onderzoekssessies, coaching en trainingen. Daarnaast gebruik ik deze methodiek in bedrijfstrainingen bij creatieve sessies, teamontwikkeling en Storytelling. Vaak ook in combinatie met Organisatieopstellingen.




Toepasbaarheid

Karakteropstellingen zijn een directe, veilige en effectieve manier om ideeën, concepten, een visie, doel, merken of samenwerkingen te onderzoeken in een fictieve werkelijkheid. We komen uit ons hoofd en tappen in op onze creatieve stroom en krijgen zo een goed zicht op de belangen of krachten die de creatieve stroom verzwakken of blokkeren, dan wel versterken of inspireren. 

Direct werkend in een opstelling vinden we meestal veel sneller wat ons drijft, bindt, boeit en wat de samenwerking versterkt, dan door daar zittend aan tafels over te praten. 


Wat stellen we op?

Met een karakteropstelling ontdekken we waar precies het enthousiasme en plezier zit, waar het wringt of waar frustratie het succes in de weg zit. Denk hierbij aan visieontwikkeling, productontwikkeling, corporate storytelling, story branding of aan het ontwikkelen van klantpersona’s, binnen creatieve sessies, bij Denktanks, teamtrainingen en trainingen in storytelling of presentatie.

Met de vloer als onderzoeksveld ontdekken we waar de veranderingen zitten en hoe we verder ruimte kunnen geven aan verhalen, roddels, wensen, onbenutte talenten of kansen. 


Praktische informatie

Een ideale groepsgrootte is tussen de 8 en 16 personen. Afhankelijk van de vraag kan dit aantal deelnemers worden aangepast. Binnen coaching kan ook met kleinere groepen of 1-op-1 worden gewerkt. 

Locatie en duur: in overleg.


Iedere opstelling is maatwerk. Om tot een goede afstemming te komen, vindt vooraf overleg plaats met de opdrachtgever en (zo mogelijk een aantal) betrokkenen. We bespreken de vraag, de aanleiding, wensen, beoogde resultaten, de locatie en de tijdsduur. 


Ik bespreek graag de mogelijkheden. Neem contact op voor verdere informatie. 

tel. (06) 397 828 55

hans@hansjeths.nl  




Creative Strategy Lab

Coaching